Hôm đó khoảng gần 11h30 ghe về đến nơi. Mình biết được là do các chị ấy lục tục gọi nhau và chuẩn bị đồ đạc cho công việc lựa cá sắp bắt đầu. Cánh đàn ông sau khi thu cá ở các miệng đáy ngoài biển sẽ có nhiệm vụ khiêng từng sọt cá to đổ ra sàn gỗ rộng được làm ngay sát mép sông. Đèn điện được thắp sáng chưng để giúp cho việc lựa cá được dễ dàng. Chị em, bao gồm cả trẻ em gái tất cả đều sẵn sàng cho công việc một cách gấp gáp. Nhìn đống cá, tôm, mực lẫn lộn mà phát ngán. Do mắt lưới nhỏ nên hầu hết là tôm cá nhỏ. Nhiều nhất là con ruốc (bé tẹo tèo teo), rồi đến cá khoai (loại này ăn lẩu hoặc nấu canh chua, nhưng mà mình không thích lắm vì thịt của nó cứ nhũn nhũn). Sau đó là tôm các loại (đến giờ mình mới biết là có nhiều loài tôm đến như vậy), rồi một ít mực và một số loại cá khác. Có một loài mình biết đó là cá hú vì hồi trước ở Pleiku hay được ăn con này (mang từ biển Quy Nhơn lên). Nhưng mình nhớ con này bự lắm, có khi đến cả ký một con (thường được xay và rán chả ), vậy mà ở đây cá hú bé tẹo, như là chỉ vừa mới sinh thôi. Thì mắt lưới nhỏ thế mà lại.
Nhiệm vụ của các chị là phải lựa riêng cá khoai, tôm các loại ra khỏi đống ruốc và cá tạp nhỏ xíu đó. Làm được hết đống công việc đó cũng đã đến 2,3h sáng rồi. Sáng hôm sau các chị ấy phải có nhiệm vụ bán hàng hoặc phơi phóng nữa. Tôm to to một chút là có giá trị nhất, cũng chỉ vài chục ngàn một ký. Cá khoai ở đây chỉ có 7-8 ngàn đồng, còn cái đống ruốc và cá nhỏ tạp thì được xếp chung vào một loại gọi là cá phân và được bán cho các cơ sở chế biến thức ăn gia súc với giá 400 đến 500 đồng/kg. Đúng là tài nguyên thiên nhiên và sức lao động đã bị định giá quá thấp!
Giận thầy Phương cái vụ hoãn họp quá, rảnh rỗi mới thử ngồi ngẫm nghĩ xem cái gì ở Cà Mau là nhiều nhất. Cái “nhóc hết trơn” đầu tiên có lẽ là người bán vé số dạo. Không biết xổ số kiến thiết đóng góp bao nhiêu phần trăm vào tốc độ phát triển của Cà Mau mà sao nhiều người bán vé số dạo thế không biết. Đâu đâu cũng thấy người bán vé số từ già chí trẻ, từ đàn ông đến đàn bà, ngồi ăn cũng chìa ra, ngồi đợi tàu xe cũng chìa ra, đang đi bộ dọc đường cũng chìa ra. Nhiều khi ức chế kinh khủng. Thế mới biết dân miền Tây “ham mê cờ bạc” thật. Mà cả như mình thì làm gì có xổ số kiến thiết xây dựng đất nước cơ chứAi đó bảo Cà Mau nhiều xe ôm nhất nước. Đúng đấy, nhóc hết trơn. Ở đâu cũng thấy xe ôm, ngóc ngách, đầu đường nào cũng có xe ôm. Được cái tiện lợi. Ở đây nhiều ông xe ôm cũng rất tử tế. Thường thì đi gần gần mình không hỏi giá trước. Đến nơi hỏi giá có bác tài bảo: “đưa bao nhiêu cũng được, dễ ấy mà”. Cũng có ông thì lợi dụng mình không hỏi giá trước nên tăng giá “lên trời”. Sáng nay phải đi gửi tài liệu ở bưu điện rồi rẽ sang sở NN&PTNT để xin giấy giới thiệu sang chi cục HTX&PTNT. Trời nắng ngại đi bộ ra bưu điện mặc dù chỉ có vài trăm mét. Vậy là gọi xe ôm. Ra đến bưu điện, của đáng tội ông xe ôm phải đợi hơi lâu, rồi từ đó ra sở NN&PTNT cũng chỉ cách đó chừng 1km là cùng. Vậy mà ông ấy “chém” mình đến 20 ngàn, trong khi 10 ngàn đã là nhiều (kể cả công đợi), bực không chịu được. “Cú” nhất là mấy ông xe ôm ở Bến tàu cao tốc A. Đúng ra từ đó đi xe ôm về KS Siêu thị chỉ có 3 ngàn, vậy mà có hôm mình đưa 5 ngàn vẫn không chịu, đòi 10 ngàn. Lại còn mè nheo: “cho xin 10 ngàn đi, sáng giờ chưa mở hàng, người đẹp quá trời mà”. Hic, chỉ vì “đẹp quá trời” mà mất toi 5 ngàn, làm gì ra cơ chứ
Đấy là trên cạn, còn ở dưới nước thì ghe, “nhóc hết trơn”. Ở đây nhà nào cũng có ghe như là xe đạp hay xe máy ở ngoài mình vậy. Đó cũng là phương tiện mà mình thường xuyên phải đi khi xuống xã, ấp. Thường thì ở mỗi xã mình có 1, 2 ông chuyên chở ghe thuê, coi như là chủ ghe ruột vậy. Cứ xuống xã nào mà cần đi là chỉ gọi những ông đó thôi. Đi ghe quen cũng thấy yên tâm hơn. Mà hình như ở đây ai cũng vậy. Ví dụ nếu mình hỏi ai đó là muốn thuê ghe thì ngay lập tức người đó sẽ rút điện thoại ra cung cấp số di động ngay, trong này gọi là “mối”, nghĩa là khách hàng quen. Nói chung mấy ông chủ ghe đều dễ chịu, nhiệt tình, còn tính tiền có mắc hay không thì không biết được. Anh Khanh, chủ ghe ở Tân Duyệt chẳng hạn, khi nào chở mình về đến bến cao tốc Đầm Dơi cũng nói một câu: “Cô Hà về mạnh giỏi nghen”. Nghe mà mát hết cả ruột
Ở bến tầu cao tốc B của Cà Mau (nếu muốn đi Đầm Dơi, Vàm Đầm…) thì phải sang bến tàu này, còn nếu đi Năm Căn, Ngọc Hiển thì lại ở bến tàu A cơ) “nhóc hết trơn” lại là hàng rong. Nào là nước giải khát như chanh, rau má, trà đường…, rồi băng đĩa hình, bánh các loại, kẹo singum, quạt giấy, các loại khăn, sách, báo, tạp chí, xoong nồi, đồ chơi, đủ các thứ trên trời dưới bể…. “Nhóc”, không thể kể hết được. Mà người mua thì ít, người bán thì nhiều, rao bán cứ ầm ĩ cả lên. Khổ nhất là hôm nào phải ngồi đợi tàu khoảng nửa tiếng. Thôi thì cứ gọi là…
Bức ảnh chụp ở trung tâm thành phố Cà MauVẫn biết là “đường đi ở mồm” nhưng ở TP Cà Mau thì chưa hẳn đã đúng vì có hỏi thế chứ hỏi nữa cũng chưa chắc đã tìm được. Số nhà ở đây chẳng tuân theo quy luật nào, bên chẵn bên lẻ, số nhà lớn nhỏ cứ loạn cả lên. Hình như ở đây ai muốn nhà mình là số bao nhiêu thì tự phong thôi thì phải
Lần hai chị em (Hà và Thu) đi tìm Văn phòng đại diện của Vườn Quốc Gia Mũi Cà Mau ở TP Cà Mau cũng vậy. Được anh Súy “phó vườn” cung cấp địa chỉ là số 46 Lâm Thành Mộng hai chị em quyết định bắt taxi đi “giao dịch” cho hoành tráng. Vậy mà đến đầu ngã tư chia hai phía của đường Lâm Thành Mộng thì ông tài năn nỉ sau một hồi đi vòng vèo tìm số 46: “Chế xuống đi bộ giùm em đi”. Hai chị em cũng tuân theo quy luật chẵn lẻ, nhỏ lớn để tìm số 46, nhưng càng đi càng vô vọng. Trời thì nắng, lếch thếch xách túi, kính mũ găng tay “bảo vệ làn da nhạy cảm châu Á” đi đến gần cả cây số mà không tài nào tìm được. Hỏi người dân hai bên đường cũng chẳng ai biết. Cực chẳng đã phải gọi cho anh Súy để “cầu cứu”, mặc dù vẫn cứ nghĩ anh ấy đang ở tít dưới Đất Mũi. Cuối cùng thì cũng tìm được nhưng thực ra là do anh Súy chạy ra tận đầu đường đón. Mọi người đều khuyên là ở Cà Mau thì tốt nhất đừng hỏi số nhà, mà cứ hỏi thẳng đến tên cơ quan hay công ty mà mình cần tìm. Công nhận, bây giờ nghĩ vẫn khiếp về cái vụ tìm đường ở Cà Mau
Quay trở lại Đất Mũi lần thứ hai (May mà có cái đề tài của sếp Hùng nên 2 chị em, nhất là em Thu mới có cơ hội được đến đây
"Nhà sưu tầm" ở trung tâm Bruxel năm 199914 tháng 8 năm 1999, xa con gái mới có 4 tuổi để đi Hà Lan. Lên máy bay khóc từ Nội Bài vào đến Tân Sơn Nhất, rồi lại khóc từ đó đến sân bay Changi của Singapore. Ngồi cạnh mình là một chú (quên mất tên chú ấy, mà cũng không còn giữ được cái card mà chú ấy đưa cho mình) công tác ở Đại sứ quán Việt Nam ở Singapore. Thấy mình cứ úp mặt xuống khóc chú ấy mới hỏi chuyện. Xuống đến sân bay Changi chú ấy đưa cho mình 2 dolar Singapore và dặn: "Cháu đổi ra tiền xu rồi gọi điện về nhà. Nhưng mà theo chú thì cháu không nên gọi bây giờ vì nếu gọi về khi cháu chưa sang đến nơi mà lại khóc thế này thì gia đình còn lo lắng hơn". Nghĩ đi nghĩ lại rồi cũng quyết định chưa gọi vội. Vậy là trong tay có đồng tiền nước ngoài đầu tiên. Sang đến Hà Lan, gặp nhiều người ở nhiều quốc gia mình mới chợt nghĩ tại sao mình không sưu tầm tiền của các nước nhỉ. Vậy là bắt đầu chiến dịch thu thập các loại tiền, mà phải là tiền giấy cơ, chứ mình không thích tiền xu. Hồi đó lớp mình có các bạn từ Campuchia, Bhutan, Nepal, Trung Quốc, Philipin, Uganda, Jamaica, Tanzania, Trinidad &Tobago, Etiopia, Kenya, Zambia nên ít nhất bộ sưu tập của mình đã có được những nước ấy. Ngoài ra cũng còn vừa xin, vừa đổi, vừa mua được khá khá tiền giấy của các nước khác. "Cái ác" của sưu tập tiền giấy là thường thì tiền giấy mệnh giá lớn, nên đôi khi mình cũng phải trả khá nhiều tiền để có được một tờ giấy suy cho cùng chẳng để làm gì mà cũng chẳng làm gì được
Lần đầu sang Hà Lan mình cũng rất thích thú với mấy cái thìa nhỏ nhỏ xinh xinh bằng bạc mà người ở đây họ thường dùng để khuấy trà hay cafe. Vậy là mình lại bắt đầu "chiến dịch" sưu tầm tea spoon. Mua mới thì đắt mà thực ra kiểu dáng không đẹp nên mình rất chịu khó đi second hand shop để tìm spoon. Một cái thìa như vậy chỉ khoảng mấy chục cent thôi. Có nhiều chuyện buồn cười quanh cái vụ sưu tầm thìa của mình. Một hôm cả lũ kéo nhau đi đến một cái shop chuyên bán đồ cũ ở khá xa Shita. Đến đó, mỗi người một sở thích, nhìn ngắm, mua bán. Riêng mình thì chỉ chăm chắm tìm spoon thôi. Nhưng được cái ai trong lớp cũng biết sở thích này của mình nên cũng để ý giùm cái vụ spoon. Cô bạn gọi thất thanh "Ha, spoon". Chạy lại thì hóa ra là một cái thìa to như tổ chảng mà ở ngoài Bắc kêu là muỗng, còn trong Nam kêu là giá (đại để là dùng để múc canh
Vào Cà Mau đợt này kế hoạch “”nằm vùng” ở Tam Giang đã được lên sẵn từ trước. Đến TP Cà Mau, ở nhà anh Vượng, chị Nga vài ngày, trước khi xuống Tam Giang gọi điện cho Tiên, cô bạn mới quen nhưng chị em đã thấy rất quý nhau. Tiên nói “em cũng đang ở Cà Mau nè chế, mai em về Tam Giang”. Vậy là mừng như “chết đuối vớ được cọc”. Ít nhất có đồng hành cùng đi xuống ấp, vì lần trước mình mới đến ấp Kinh 17, nghĩa là ấp ở ngay gần UBND xã Tam Giang, còn lần này sẽ là ấp của Tiên, là nơi có khá nhiều hộ nuôi tôm sinh thái. Tiên là cán bộ phụ nữ ấp. Lần trước đến UBND mình gặp Tiên ở đó và hai chị em cùng đi một chuyến tàu cao tốc về Năm Căn. Tiên kém mình có 1 tuổi thôi nhưng chưa chịu lấy chồng và vẫn đang tích cực học bổ túc văn hóa để có tấm bằng tốt nghiệp cấp II. Hôm chia tay ở Năm Căn Tiên nói “lần sau chế xuống Tam Giang thì về nhà em ở nghen”. Thế là trưa hôm sau “bám càng” được cái ôtô của đoàn đại biểu nông dân Năm Căn đi dự hội nghị ở Cà Mau về Năm Căn, sau đó mấy chị em thuê ghe về Tam Giang.Nhà Tiên ở ấp Bến Dựa, nằm ngay trên tuyến cao tốc Năm Căn – Cả Nẩy- Lâm ngư trường 184- Thanh Tùng. Đúng là một ngôi nhà xây đặc trưng của miền Tây nhưng là của “nhà giàu” (đó là nhà xây bằng gạch, trong này người ta gọi là “nhà tường”, khác với những ngôi nhà ốp bằng tôn xung quanh). Nhà Tiên rộng thênh thang, nhiều cửa thoáng mát và tất cả các gian đều được lát gạch hoa rất sạch sẽ. Đặc biệt có nhà tắm và nhà vệ sinh theo tiêu chuẩn của “thế giới hiện đại”, tất nhiên với những thiết bị bình thường thôi, nhưng với mình ở đây như thế là tuyệt vời rồi. Nhà chỉ có ba, mẹ, Tiên và hai vợ chồng cô em gái cùng đứa con nhỏ. Hôm mình vừa đến, thấy có đến gần chục người cả người lớn và trẻ con chạy ra ghe đón, thấy choáng quá. Hóa ra nhà Tiên rất đông anh chị em, ba mẹ sinh được cả thảy 10 người con. Mấy bà chị gái lấy chồng làm vuông quanh đó cứ đến con nước xổ tôm là kéo nhau về nhà bố mẹ đẻ tụ tập vài ba ngày. Tháng nào cũng như tháng nào hai bận như vậy. Thế là được chứng kiến cái cảnh mấy bà con gái “cái bòn” về nhà mẹ đẻ ở đây. Cả ngày và tối hôm đó, con bé chỉ biết nhìn và cười thôi vì gần như không nghe được gì quanh mấy câu chuyện của các chị ấy. Khổ, ngay cả cái tên Bến Dựa mình cũng phải bắt Tiên viết ra giấy cho chính xác chứ mình thì không biết chắc chắn, có khi nó là Bánh Dừa mà cũng có thể là Bến Vựa.
Mình đến đây đúng đợt xổ tôm (thuật ngữ mà mình đã được nghe khá nhiều lần nhưng bây giờ mới được tận mắt chứng kiến). Tôm được xổ vào 2 đợt trong 1 tháng, theo con nước tự nhiên. Cứ vào các ngày trước và sau 1 và 15 âm lịch hàng tháng (nghĩa là thời gian tối nhất và sáng nhất trong tháng), mỗi đợt kéo dài khoảng 7 ngày (đợt 1 từ khoảng 28 đến 4 âm lịch và đợt 2 từ khoảng 13 đến 20 âm lịch) sẽ là thời gian xổ tôm nuôi quảng canh cải tiến, nuôi sinh thái. Vào các ngày đó, nước cao hơn ngoài sông sẽ được đưa vào trong vuông tôm từ khoảng trưa đến 6h tối. Sau đó do thủy triều nước trong sông sẽ thấp hơn trong vuông và dòng chảy tự nhiên từ trong vuông ra sông khoảng 3 tiếng, đó là khi những con tôm vì một lý do tự nhiên nào đó sẽ theo con nước đi ra và bị mắc ở lưới phía cửa vuông. Cũng có những con to, con nhỏ, nhưng hầu hết là tôm sú rất to, loại 17-20-25 con/1kg. Ngoài ra cũng có cả ghẹ, cua, cá đối, cá nâu …. Lần đầu tiên mình được ăn tôm cá tươi vừa mới bắt từ vuông lên, ngon tuyệt. Sáng ăn cơm với cá chiên, tôm hấp. Chiều ăn cơm với cá nấu canh chua, tôm kho (Ở đây họ chỉ ăn 2 bữa thôi, một bữa lúc 8, 9h sáng và một bữa lúc 3, 4h chiều, mấy hôm đầu không quen cũng thấy đói đói). Tôm to cỡ như vậy nhưng ở đây cũng chỉ bán được với giá 130.000 đồng/kg cho tôm loại 1. Công nhận, quá rẻ!
Một tuần ở ấp Bến Dựa, xã Tam Giang cũng trôi đi, chia tay, hẹn gặp lại!
Mùa hè đi một vòng quanh Bornsesteeg và Dijkraft (mất đúng 1 tiếng đi bộ thể dục của mấy chị em) sẽ được thưởng thức các loại hoa. Đẹp!!!
